Facebook Twitter

Coś więcej niż kaprys

by Barbara Łuczak
Zbiór Podróże i kwiaty (1980) nie zajmuje poczesnego miejsca na listach utworów Mercè Rodoredy. Uważany jest za „dzieło mniejsze”, swoistego rodzaju „uśmiech”, jaki pisarka śle swoim czytelnikom, lub też preludium do utworów „poważniejszych”, przedstawiających rzeczywistość w sposób bezpośredni. Osady opisywane w „Podróżach” i przedziwny ogród „Prawdziwych kwiatów” wydają się bowiem wytworem niczym nie skrępowanej wyobraźni, która, powołując do życia światy cudowne, unika odniesień do „tu i teraz”.

A jednak zdumiewające obrazy, jakie odnajdujemy w zbiorze, rodzą się z doświadczenia rzeczywistości i stanowią do niej komentarz. Prace krytyczne, jakie powstały na temat utworu, pokazują, iż uznać go należy za owoc głębokich przeżyć okresu emigracji. Zadziwienie, jakie budzi w wędrowcu życie toczące się w odwiedzanych przez niego osadach, a przede wszystkim alienacja, brak poczucia przynależności do okolic, które przemierza, wszystkie te doznania czynią go emigrantem, obcym, „tym, który nie jest stąd”. Również świat „prawdziwych kwiatów” wywołuje w czytelniku wrażenie obcości wynikające ze spotkania z tym, co inne. Związek utworu z epoką podkreślają także eksperymenty estetyczne i językowe zastosowane przez pisarkę. Odwaga w tworzeniu bytów i miejsc tak nierealnych i nieprawdopodobnych zasadzać się musi na ufności, iż język, którym się posługuje, zdolny jest opisać każdy, choćby najdziwniejszy wykwit wyobraźni. Zastosowane rozwiązania zwiększają i równocześnie potwierdzają możliwości literackiego języka katalońskiego, a faktu tego trudno nie odnieść do ograniczeń narzuconych mu w okresie powojennym przez dyktaturę frankistowską. Podobną wymowę zdaje się mieć konfrontacja dwóch światów, do jakiej dochodzi w „Prawdziwych kwiatach”. Dziwne botaniczne twory zostają tu przeciwstawione w domyśle „kwiatom nieprawdziwym”, którymi są, paradoksalnie, kwiaty realne, znane czytelnikowi. W ten sposób cudowny roślinny świat staje się alternatywą dla rzeczywistości, kwestionując jej jedyność i prawdziwość.

Podróże i kwiaty są książką, która odkrywa niektóre z sekretów pisarstwa Rodoredy. Przede wszystkim ujawnia, jakimi drogami historia epoki, w której przyszło żyć pisarce, przenika do jej utworów. Rzeczywistość łączy się w nich z fikcją nie tylko poprzez naśladującą życie anegdotę. Czytelnik, który zechce wybrać się na poszukiwanie śladów rzeczywistości, otrzymuje zaproszenie, by zstąpić tam, gdzie wyciska ona na tekście swe najgłębsze, niewidoczne na pierwszy rzut oka, piętno.
Zbiór pokazuje również doniosłość szczegółu w utworach Rodoredy. Miejsca, które odwiedza wędrowiec, nie zostały namalowane z epickim rozmachem; przeciwnie, o ich inności decyduje kilka drobnych rysów, nierzadko tak niematerialnych i ulotnych, jak niepokój panujący w osadzie strachu, czy kolory tęczy na ciele nowo narodzonego dziecka. Kwiaty odróżniają się drobnymi szczegółami: sposobem, w jaki owijają się wokół gałęzi lub drżą na wietrze, trudnym do opisania kolorem, słabością, jaka trapi ich roślinną naturę. Z tak drobnych elementów pisarce udaje się stworzyć niezapomniane, pełne wyrazistości światy i nie mniej sugestywne postaci. Podobnie dzieje się w powieściach Rodoredy: Diamentowym placu, Ulicy Kameliowej czy Rozbitym lustrze. Nawet w tej ostatniej, najbardziej „epickiej” – jest przecież rodzinną sagę osadzoną na tle kilku dziesięcioleci historii Barcelony – dbałość o szczegół wydaje się punktem wyjścia do budowania historii i sylwetek bohaterów. Pozostają oni w pamięci czytelników związani z jakimś drobiazgiem, który wyraża to, co najistotniejsze w ich powieściowym życiu.

Podróże i kwiaty ukazują esencję pisarstwa Rodoredy.

Mercè Rodoreda, fotògraf desconegut, 1980 (AHCB-AF)
Comments on books
Aloma (1938 and 1969)
by Neus Real
Aloma in the city (1934-1938)
by Anna Maria Saludes
La mort i la primavera (1986)
by Brunella Servidei
More than just a whim
by Barbara Łuczak
Extracts
Aloma
Català | Deutsch | Español | Français | Italiano
El carrer de les Camèlies
Català | Español | Français | Italiano
Isabel i Maria
Català | Español | Italiano
Jardí vora el mar
Català | Español | Italiano
La meva Cristina i altres contes
Català | Español | Français | Polski
La mort i la primavera
Català | Español | Italiano | Polski
The time of the doves
Català | Deutsch | Español | Français | Italiano | Ivrit | Polski | Romanès | Serbi
A broken mirror
Català | Deutsch | Español | Italiano | Polski | Romanès
Quanta, quanta guerra...
Català | Español | Français | Italiano
Viatges i Flors
Català | Deutsch | Español | Italiano | Polski
«La mainadera»
Català | Hindi
Reviews
Mercè Rodoreda
by Neus Real
Petita gran llengua
by Òscar Pujol
Pobre Quimet...
by Jana Balacciu Matei
The universe in a neighbourhood


by Barbara Łuczak
Bibliography
Secondary literature
Search for authors
A-B-C-D - E-F-G - H - I
J - K - L - M - N - O - P - Q - R
S-T-U-V-W-X-Y-Z
Translations of catalan literature
Here you can find more websites about catalan literature:
Fiction
With the support of: