Facebook Twitter

Coś więcej niż kaprys

por Barbara Łuczak
Zbiór Podróże i kwiaty (1980) nie zajmuje poczesnego miejsca na listach utworów Mercè Rodoredy. Uważany jest za „dzieło mniejsze”, swoistego rodzaju „uśmiech”, jaki pisarka śle swoim czytelnikom, lub też preludium do utworów „poważniejszych”, przedstawiających rzeczywistość w sposób bezpośredni. Osady opisywane w „Podróżach” i przedziwny ogród „Prawdziwych kwiatów” wydają się bowiem wytworem niczym nie skrępowanej wyobraźni, która, powołując do życia światy cudowne, unika odniesień do „tu i teraz”.

A jednak zdumiewające obrazy, jakie odnajdujemy w zbiorze, rodzą się z doświadczenia rzeczywistości i stanowią do niej komentarz. Prace krytyczne, jakie powstały na temat utworu, pokazują, iż uznać go należy za owoc głębokich przeżyć okresu emigracji. Zadziwienie, jakie budzi w wędrowcu życie toczące się w odwiedzanych przez niego osadach, a przede wszystkim alienacja, brak poczucia przynależności do okolic, które przemierza, wszystkie te doznania czynią go emigrantem, obcym, „tym, który nie jest stąd”. Również świat „prawdziwych kwiatów” wywołuje w czytelniku wrażenie obcości wynikające ze spotkania z tym, co inne. Związek utworu z epoką podkreślają także eksperymenty estetyczne i językowe zastosowane przez pisarkę. Odwaga w tworzeniu bytów i miejsc tak nierealnych i nieprawdopodobnych zasadzać się musi na ufności, iż język, którym się posługuje, zdolny jest opisać każdy, choćby najdziwniejszy wykwit wyobraźni. Zastosowane rozwiązania zwiększają i równocześnie potwierdzają możliwości literackiego języka katalońskiego, a faktu tego trudno nie odnieść do ograniczeń narzuconych mu w okresie powojennym przez dyktaturę frankistowską. Podobną wymowę zdaje się mieć konfrontacja dwóch światów, do jakiej dochodzi w „Prawdziwych kwiatach”. Dziwne botaniczne twory zostają tu przeciwstawione w domyśle „kwiatom nieprawdziwym”, którymi są, paradoksalnie, kwiaty realne, znane czytelnikowi. W ten sposób cudowny roślinny świat staje się alternatywą dla rzeczywistości, kwestionując jej jedyność i prawdziwość.

Podróże i kwiaty są książką, która odkrywa niektóre z sekretów pisarstwa Rodoredy. Przede wszystkim ujawnia, jakimi drogami historia epoki, w której przyszło żyć pisarce, przenika do jej utworów. Rzeczywistość łączy się w nich z fikcją nie tylko poprzez naśladującą życie anegdotę. Czytelnik, który zechce wybrać się na poszukiwanie śladów rzeczywistości, otrzymuje zaproszenie, by zstąpić tam, gdzie wyciska ona na tekście swe najgłębsze, niewidoczne na pierwszy rzut oka, piętno.
Zbiór pokazuje również doniosłość szczegółu w utworach Rodoredy. Miejsca, które odwiedza wędrowiec, nie zostały namalowane z epickim rozmachem; przeciwnie, o ich inności decyduje kilka drobnych rysów, nierzadko tak niematerialnych i ulotnych, jak niepokój panujący w osadzie strachu, czy kolory tęczy na ciele nowo narodzonego dziecka. Kwiaty odróżniają się drobnymi szczegółami: sposobem, w jaki owijają się wokół gałęzi lub drżą na wietrze, trudnym do opisania kolorem, słabością, jaka trapi ich roślinną naturę. Z tak drobnych elementów pisarce udaje się stworzyć niezapomniane, pełne wyrazistości światy i nie mniej sugestywne postaci. Podobnie dzieje się w powieściach Rodoredy: Diamentowym placu, Ulicy Kameliowej czy Rozbitym lustrze. Nawet w tej ostatniej, najbardziej „epickiej” – jest przecież rodzinną sagę osadzoną na tle kilku dziesięcioleci historii Barcelony – dbałość o szczegół wydaje się punktem wyjścia do budowania historii i sylwetek bohaterów. Pozostają oni w pamięci czytelników związani z jakimś drobiazgiem, który wyraża to, co najistotniejsze w ich powieściowym życiu.

Podróże i kwiaty ukazują esencję pisarstwa Rodoredy.

Mercè Rodoreda, fotògraf desconegut, 1980 (AHCB-AF)
Comentarios sobre la obra
Aloma (1938 y 1969)

por Neus Real
Aloma in the city(1934-1938)
por Anna Maria Saludes
La mort i la primavera (1986)
por Brunella Servidei
Algo más que un capricho 
por Barbara Łuczak
Fragmentos
Aloma (Español)
Català | Deutsch | Français | Italiano
La calle de las camelias
Català | Français | Italiano
Isabel y María
Català | Italiano
Jardín junto al mar
Català | Italiano
Mi Cristina y otros cuentos
Català | Français | Polski
La muerte y la primavera
Català | Italiano | Polski
La Plaza del Diamante
Català | Deutsch | English | Français | Italiano | Ivrit | Polski | Romanès | Serbi
Espejo roto
Català | Deutsch | English | Italiano | Polski | Romanès
Cuanta, cuanta guerra
Català | Français | Italiano
Viajes y flores
Català | Deutsch | Italiano | Polski
«La mainadera»
Català | Hindi
Reseñas
Mercè Rodoreda
por Neus Real
Petita gran llengua
por Òscar Pujol
Pobre Quimet...
por Jana Balacciu Matei
Universalismo del barrio propio


por Barbara Łuczak
Bibliografía
Otros
Buscador de autores
A-B-C-D - E-F-G - H - I
J - K - L - M - N - O - P - Q - R
S-T-U-V-W-X-Y-Z
Traducciones de la literatura catalana
Pueden consultar más páginas sobre la literatura catalana en traducción en:
Con el soporte de: